Annou Djéwi Kò Nou

12 Jul

Tout moun toujou ka pwéché lapé. Mé délè, ng’a katjilé ès nou wéyèlman vlé lapé. An pwensip, i byen ézé pou nou tout viv an lanmityé èk lapé. Tout sa nou ni pou fè sé ni wèspé pou yonn alòt, aksèpté sé diféwans-lan nou ni, èk pa twété lézòt moun adan an mannyè nou menm pa kay vlé moun twété nou. Mé poutji sa tèlman difisil pou nou fè?

Bagay-la sé, nou pa sa jenmen djéwi latè-a jis tan tout moun djéwi kò yo. Nou tout ka chayé an chay penn, nou pa ni konfyans an kò nou, nou ka jalou sa lézòt moun ni èk sa yo fè, nou pa ni lapé an tjè nou, nou ni pou fè bagay konstanman pou fè kò nou santi bon. Annou dévlopé kò nou pou nou sa djéwi latè-a. 

Advertisements

Sé Sa Ou Ka Swen Ki Enmen Mòdé Lanmen’w

11 May

couple-arguingDélè, ou ka twété an moun byen, ou ka sipòté’y an tout mannyè ki pòsib, ou ka jik tiwé chimiz-la asou do’w pou mété’y asou moun-an si ou wè i bizwen’y. Èk ki mannyè moun-an ka wimèsyé’w? Sa sé menm moun-an ki kay ensilté’w, jiwé’w, maltwété’w, èk faché épi’w si ou annèk fè yon bagay ki pa ka plè yo. Si ou wè yo mandé’w an favè, èk jou sa la ou pa sa fè’y, tout amityé fini.

Si an moun pa sa apwésyé sa ou fè ba yo, i sé dwa’w pou doubout fè anyen pou yo ankò piskè yo pa méwité’y. Mé pa kité moun kon sa chanjé bon mannyè’w èk chanjé tjè’w. Kontiné twété moun byen. Pa kité lézòt moun péyé pou sa ki vyé kalité. Magwé an chay moun pa kay apwésyé’w, twété moun byen kanmenm – pa pou yo wimèsyé’w, mé piskè i sé kòrèk bagay-la pou fè.

 

Pli Kanmawad, Pli Mal Tèt

18 Jan

stress Mwen pa kopwann ki mannyè moun sa fè konfyé yonn alòt. Tout moun an latè sa la pou kò yo, èk sa sé lavéwité. Tout moun kapab pitjé’w an do’w. Tout moun – ki yo pwé’w, o pa – kay sèvi’w èk abizé’w si ou bay yo an chans. An chay di sé moun-an ki kwiyé kò yo bon kanmawad nou, ka mal palé nou dèyè do nou. Lè ou éwisi an lavi, si ou kwè yo ka sélébwé épi’w, yo byen jalou’w pito.

Sé pou sa mwen kwè i pli mèyè lè ou pa ni djè kanwawad. Pli kanmawad ou ni, sé pli mal tèt èk pwòblenm ou ka ni. Si ou aksèpté ki, tout moun ni vyé mannyè andidan yo; si ou kopwann ki, sitiwasyon-an nou twouvé kò nou adan délè, sé sa ki ka détèminé mannyè-a nou konpòté kò nou; si ou kopwann sa, anyen moun fè pa kay sipwi’w.

Wézon-an Sòlsouwi-a Ka Volé Lé Òswè

25 Dec

Wat èk Sòlsouwi té bon jan, mé pou tjèk wézon, Sòlsouwi koumansé jalou Wat. Yo dé-a toujou té ka manjé ansanm èk Wat toujou enmen mannyè-a Sòlsouwi ka fè bouyon’y. Tout mannyè i manjé’y i ni pou niché tout dis dwèt li, fòs bouyon-an ka bon. Ou té kay kwè sé Wat ki té kay jalou Sòlsouwi pou mannyè-a i ka tjwit manjé byen, okontwè, sé Sòlsouwi ki té jalou Wat.  Pa mandé mwen poutji piskè jis pou an jou kon jòdi m’a sav.

Yon jou, Wat mandé Sòlsouwi, ”Ki mannyè bouyon’w ka gouté otan bon? ki sa ou ka mété adan’y?”
Sòlsouwi méchan tèlman, i di Wat, ”Avan mwen koumansé fè bouyon-an, mwen toujou ka bouwi kò mwen adan dlo-a. Lachè mwen tèlman dou, i ka fè bouyon-an dou osi.”

Sòlsouwi di Wat i kay moutwé’y ki mannyè pou fè’y. Alò, i alé pwan an chòdyè épi dlo tyèd èk i di Wat sé dlo cho ki la. I soté an dlo-a pou Wat wè, èk sòti apwé an ti moman. I kontiné fè bouyon’y èk bay Wat pou gouté’y. Bouyon-an té bon toubannman, kon lakoutim.

Wat-la kouwi lakay li pou di madanm li Sòlsouwi moutwé’y ki mannyè pou fè bouyon ki bon kon sa li. Avan madanm li pé ni an chans pou wéponn, i ja koumansé bouwi dlo. Lè madanm li tounen do’y, i soté adan chòdyè dlo cho-a èk i mò la menm.

Madanm Wat kouwi pou wè sa ki ka pasé. I twouvé mawi’y mò an chòdyè-a ka bouwi toujou. I kité kay-la épi yon waj pou wakonté wa-a. Wa-a bay an lòd pou awété Sòlsouwi èk mennen’y lajòl. Lè Sòlsouwi tann tout moun ka vin chaché’y, i alé séwé an wazyé-a. I koumansé ka séwé an lajouné-a, lè i sav moun ka chaché’y, èk i ka sòti dèwò pou manjé lé òswè sèlman. Sa sé wézon-an ou pa ka jenmen wè an sòlsouwi an lajouné-a.

Sòlsouwi – bat

okontwè – however

lachè – flesh

lòd – order

Amityé Enpòtan Osi.

6 Dec

Si i té pòsib pou moun ouvè senkèy-la an mitan lètèman yo lè yo mò, mwen té kay ouvè san mwen èk sòti dèwò pou an ti moman pou jawé déotwa moun. Tout sé moun-an ki pa té jenmen ni tan pou mwen, sa ki té ka fè akwédi yo pa té bizwen mwen, sé moun-an ki té vlé mwen fè kon an chyen dèyè yo pou yo sa kanmawad épi mwen, mwen té kay andjélé dèyè yo èk di yo, “Sòti dèwò, sakwé ipokwit!’’

Pyèsonn pa ka di ou sipozé bon jan épi tout moun, èspwèsman si moun-an ni an vyé atitid ki ka kontwayé’w. Mé ou sipozé sa di an moun “Bonjou’’ èk mandé nouvèl li tanzantan. Pa piskè an moun pa kalité’w, ében ou pa antéwésé pou ni an wilasyon épi’y pou ou néglijé’y èk twété’y kon an zannimo. Wilasyon pa tout. Amityé enpòtan osi. Nou pa kay jenmen sav ki jou nou kay bizwen yonn sé moun-an nou ka maltwété.

senkèy – coffin

jawé – to shame

amityé – friendship

Moun Pa Nanj

8 Nov

Twò souvan, nou enmen antisipé twòp hòd lézòt moun. Nou kwè ki, tout moun janti, tout moun ni lanmityé, èk tout moun ni an konsyans. Mé sa pa vwé pyès. Sa ki pli natiwèl pou an chay moun sé pou yo gadé pou kò yo. Yo kay sèvi’w, yo kay abizé’w si ou ba yo an chans; anfen, yo kay fè népòt bagay pou pousé kò yo douvan èk satisfè labwizen yo.

Sa pa pou di tout moun mové, ében ou pa sipozé dépan èk konfyé pyèsonn. Sa i ka di sé, lè ou kopwann mannyè natiwèl moun, i pa kay sipwi’w lè yo maltwété’w. Pli ou antisipé an bagay, pli ou ka dézapwenté lè ou pa jwenn li. Alò, si ou ni an lidé’w ki, moun sé nanj, èk yo koumansé konpòté kò yo kon mové lam, ou kay pwaný wèd an chay.

Douvan Dèyè

15 Oct

underwear

An jenn nonm té ka pwan an vakans an Babad. I alé bò lanmè-a pou wè si i sa jwenn épi déotwa bèl tifi. Mé i jwenn an gwo sipwiz. Tout fanm-lan té antwiché épi an vyé nonm pito. Alò, pli ta swè sa la, i alé andidan an club pou wè si chans li té kay pli mèyè. I wè menm vyé nonm-lan épi an chay jenn fanm oliwon’y. I kwiyé vyé nonm-lan asou koté èk mandé’y sigwé-a. Vyé nonm-lan di’y pou pwan an choson èk mété’y an kalson’y.

Jenn nonm-lan pwan konsèy-la èk I viwé lòt jou-a épi a choson an kalson’y. Tout sé fanm-lan annik pasé’y dwèt èk yo ka wi. I viwé oti vyé nonm-lan èk mandé poutji sé fanm-lan ka pasé’y dwèt èk yo ka wi. Vyé nonm-lan di’y, “Lòt kou-a, mété choson-an pa douvan kalson’w, pa dèyè-a.

sipwiz – surprise

antwiché – infatuated

choson – socks

kalson – underwear

konsèy – advice

Wivanj Bon Délè

17 Sep

Yo di ou pa sipozé pwan wivanj asou moun lè yo fè’w an bagay ki mové. Ében mwen menm pa sa dakò èk sa la pyès. Adan moun djòs séléwa toubannman èk tjè yo fwèt. Yo kay ba ou penn jis tan yo tjwé’w èk yo pa kay jenmen wigwété. Yo ka dòmi lé òswè kon tibébé.

Imajiné, pa ègzanp, ou twavay wèd bay an moun èk lè tan-an vini pou péyé’w, moun-an wifizé péyé’w – djòs kon sa. Ou ja sav si ou alé oti polis sé an gaspiyé tan, anyen pa kay fèt. Ès ou pa kay fè nonm-lan an bagay? Kwazé finèt motoka’y? Pitjé tout kat taya’y? Péyé an moun pou bat li? Ou oblijé fè an bagay pou ou menm sa dòmi byen lé òswè.

Tiwé Lanmen’w

7 Sep

Tiwé Lanmen’w

Tiwé, tiwé, tiwé lanmen-w

Tiwé lanmen’w an grip pwèt-la x2

 

Pwèt-la ki té bay yon dansé

Pou i fè lajan bay légliz-la

Nèg-la pa wè anyen pou i fè

I fouyé lanmen’y an grip pwèt-la

 

Yo té ka dansé an kay bas-la

Frap! Yo pwan layt la

Nèg-la kité koté i sòti

I fouyé lanmen’y an grip pwèt-la

 

Yo té ka èspéyé layt-la viwé

Poi òkès-la viwé koumansé

An menm lè-a yo bay layt-la

Yo bouché lanmen’y an grip pwèt-la

 

*Note: A “Grip” is a suitcase or bag.

Fanm Ki Dou

4 Sep

Fanm Ki Dou

CHORUS

I di fanm, fanm ki dou

Fanm ki dou

Fanm ki dou an ti patjé kannèl mwen pòté ba ou x2

Doudou ki sa ou pòté ban mwen (ladies) x2

An ti patjé kannèl mwen pòté ba ou (men)

CHORUS

Doudou ki sa ou kité ban mwen (men) x2

An ti kwèkolé mwen kite ba ou (ladies)

Doudou ki sa ou achté ban mwen (ladies) x2

An ti stèpin wòz mwen achté ba ou (men)

Doudou ki sa ou kité ban mwen (men) x2

An patat chofé mwen kité ba ou

Doudou ki moun ki chofé’y ba ou x2 (men)

An misyé Tisson ki chofé’y ban mwen (ladies)